10. Joannes Stadius

Versie: [1938] [1970]

Joannes Stadius werd geboren te Loenhout den 1 Mei 1527. Vooreerst dient gezegd dat Stadius de verlatijnsching is, niet van "Stade", zooals wordt beweerd, maar wel van "Van Staeyen".  Nooit woonde te Loenhout of in den omtrek een familie, met name "Stade";  de naam "Van Staeyen" daarentegen vindt men schier op elke bladzijde van de Loenhoutsche schepenbrieven.

Jan Stadius of Van Staeyen was de zoon van Peter Van Staeyen.  De familie Van Staeyen woonde op Popendonck, en beoefende er het landbouwbedrijf.  Zij leverde aan de gemeente meer dan een schepene.

Omtrent de jongelingsjaren en de eerste opvoeding van Stadius is ons weinig bekend.  Na zijn lagere studiën volgde hij de lessen in het gesticht van Jan Custos te Brecht, en daarna studeerde hij aan de Leuvensche Hogeschool; hij maakte snelle vorderingen, vooral in de sterrekunde.

In het jaar 1554 vertrok Stadius van Antwerpen naar Turijn, waar hij in betrekking kwam met den Hertog van Savoye, bij wien hij later als sterrekundige en wiskundige in dienst trad.  Hij kon den hertog en andere edellieden overtuigen door zijn astrologische studiën.

In Maart 1556 is hij terug te Brussel en draagt zijn werk "Ephemerides" aan Philip II op.  In 1559, den 12 Maart, neemt hij een conjuctie van de planeten Mercurius en Venus waar.  In Juli daaropvolgende bepaalt hij voor Brussel een breedte van 51°20'.  Vandaar vertrekt hij naar Parijs.

Nu begint Stadius naam te krijgen, zoodanig dat de prins-bisschop Robrecht van Berghen hem aan zijn hof te Luik aanneemt.  Waarschijnlijk was het plan van den bisschop, te Luik een hoogeschool op te richten.  Deze hoogeschool kwam echter niet tot stand.

Tijdens zijn verblijf te Luik, reist Stadius verscheidene malen naar Keulen, wellicht om toezicht te houden over het uitgeven zijner werken.  Deze druksels zijn zeer merkwaardig van uitvoering.

In 1565 is Stadius professoor van mathematieken en oude geschiedenis te Leuven.  Gedurende vier jaar nam hij het professoraat waar, en vertrekt dan weer naar Antwerpen.  De geleerde Loenhoutenaar zwerft dan van de eene stad naar de andere, en is gedurig in betrekking met de adellijke familiën.

Sedert het vertrek uit Leuven komt er een heele ommekeer in de gedragslijn van Stadius.  In 1576 reist Stadius, op verzoek van Hendrik III, koning van Frankrijk, naar Parijs.  Stadius werd titularis van een gewonen leerstoel van mathematieken.

Meester Jan Stadius overleed te Parijs op 17 juni 1579, nauwelijks 52 jaar oud, na gedurende drie jaar de mathesis aan het College de France gedoceerd te hebben.

Na zijn dood verschenen verscheidene herdrukken van zijn beroemde werken.

Ook Kanunnik Van Der Meiren, die eveneens aan de kostschool van Custos te Brecht studeerde, en tijdens de XVIe eeuw roem verwierf, werd te Loenhout geboren.