1. Voorgeschiedenis der Kempenstreek

Versie: [1938] [1970]

Wanneer men de geschiedenis van een bepaalde streek wil schrijven, moet men vooreerst oude schriften of documenten opzoeken. De oudste archieven van Loenhout dagteekenen van 1277. Wil dat nu echter zeggen, dat er van onze gemeente niets gekend is uit vroegere eeuwen?... Oudheidkundigen, die hun navorschingen steunen op vaste gronden, beweren, dat er in veel vroegere tijden reeds min of meer beschaafde volkeren huisden op de plaats, waar eens de gemeente Loenhout zou oprijzen.

Ten gerieve van onze weetgierige lezers, willen wij eenige grepen aanhalen uit de oudere geschiedenis, voornamelijk wat onze streek in het bijzonder betreft.

Eenige duizenden jaren vóór Jezus-Christus, tijdens het zoogenaamd Maaslandsch tijdvak, reikte de zee nog tot aan Leopoldsburg, zoodat de bodem hier bijna gansch met water was bedekt. Het klimaat was heel warm. Op de hoogten leefde de mensch. Vele dieren, die thans niet meer bestaan, zooals grote herten, leefden toen in dichte wouden op den moerassigen grond. In 1905 werd het geraamte van een dezer dieren te Rijkevorsel gevonden.

Het Campaansch tijdvak, dat hierop volgde, is gekenmerkt door een langzame opheffing van den grond naar het Noord-Westen, dit wil zeggen, dat de zee zich in de Kempen verwijderde. Het klimaat veranderde en het werd veel kouder. Ook het dierenrijk onderging een totale wijziging. Het was in deze periode, dat het reuzendier, de mammoet, zich in deze droog gekomene streek schuil hield.

Tijdens het Moesteriaansch tijdvak bleef het immer zeer koud. De menschen trokken zich terug in holen en spelonken. Het is zelfs twijfelachtig of de Kempenstreek destijds wel bewoond was.

De neushoorn, met gespleten neusvleugels, verbleef in de streek. De mammoet verdween, en het rendier kwam te voorschijn. Dit laatste hield zijn verblijf in onze streek tot aan den historischen tijd.

Hierop volgde het Flandrische tijdvak. Dieren, zooals nu nog aan den Pool leven, bevolkten onze streek tijdens deze zoogenaamde ijsperiode. De zee bezette opnieuw gansch Vlaanderen en het Noorden van de provincie Antwerpen tot aan Mol. Een nieuw ras van volk van zeer groote gestalte, met ronde koppen zooals de Mongolen, verscheen in de Kempenstreek.

Het Magdaleaansch tijdvak brengt meer beschaving. Het koude klimaat wordt milder. De mensch van dien tijd bouwt hutten in leem op het platte land, en paalhuizen of meerhuisjes op moerassigen grond. Denk even op de streek "Meerhuisjes" gelegen tusschen Brecht, Wuustwezel en Loenhout. Scheepjes, gemaakt van uitgeholde boomstammen, dienen om langs rivieren den opkomenden handel te bevorderen. Het is ook in deze periode, dat de lijkverbranding zijn aanvang neemt. De asch werd in steenen potten, urnen genaamd, op algemeene begraafplaatsen in den grond bijgezet. Zooals men weet, werden op de hoogte van den Tommelberg verscheidene urnen gevonden, die men nog in het Oudheidskundig Museum van Brecht kan bewonderen. In 1875 werden insgelijks prachtige urnen opgegraven in de Wachelbergen, waarvan nog exemplaren berusten op het Kasteel te Loenhout.

Meen nu niet, vriend lezer, dat wij in het voorgaande slechts handelden over een korte tijdruimte. Wij herhalen nogmaals, dat de vijf tijdvakken, die wij kortbondig beschreven, duizenden jaren duurden; dat wij slechts eenige grepen aanhaalden uit het vierde of quaternaire tijdperk, een zeer lange tijdruimte, die reeds door drie zulke tijdperken werd voorafgegaan. In vele geschiedenisboeken wordt de voorhistorie, die wij beschreven, verdeeld in steenen-, bronzen- en ijzeren tijdperken. Deze indeeling wordt zoo genoemd, niet alleen, omdat die stoffen in dien tijd gekend waren, maar vooral omdat de toenmalige wapens, zooals: messen, bijlen en pijlpunten, onderscheidelijk in genoemde tijdperken, uit die grondstoffen vervaardigd werden.